Cevat KABATAŞ

facebook-paylas
Günah Keçisi Marketler ve Haller
Tarih: 11-02-2019 14:09:00 Güncelleme: 11-02-2019 14:09:00


Hükümet var gücüyle hemen hemen her gün marketlerdeki sebze ve meyve ile diğer ürünlerdeki fiyatların aşağıya inmemesinden şikayet ediyor. Haklıdırlar ancak fiyat artışlarının sebebini sadece marketlere bağlayarak günah keçisi bulunmuş oldu.

 

Aynen 1999 depreminde Sakarya, Düzce, Kocaeli, İstanbul ve Yalova’da binlerce bina yıkılmıştı ama bir kişi günah keçisi oldu diğer hiç kimse doğru düzgün yargılanmadı ,hesap sorulmadı bile. O kişi de meşhur emlakçı Yalova ve Çınarcık’ta birtakım konutlar yapan Veli Göçer’di. Basın her gün Veli Göçer ismiyle yatıp kalkıyordu. Oysa ya diğer binaları yapan hiçbir mütaahhidin adını bile duymadık.

 

Şimdi de hedefte sadece marketler ve haller var.

 

Öncelikle şu tespiti yapayım. Ekonomide temel kuraldır. Arz artarsa fiyatlar düşer,arz  azalırsa fiyatlar yükselir. Mevye ve sebze olayında da temel durum arz yetersizliğidir. Rusya krizi sonrası adım adım izinlerin verilmesiyle Rusya’ya sebze ve meyve ihracatı artmaya başladı. Oysa daha fazla arz için yeni üretim alanları ( seralar ,topraklar ) devreye girmedi.

 

Şunu da çok net belirtmem gerekirse Türk halkı üretilen sebze ve meyvenin 1 ve 2. Sınıf kalitesini market ve pazarlarda görmüyor bile sadece 3. Kalite ürünler hallere geliyor. Yani ihracat için uygun olmayan veya pestitit ( ilaç kalıntısı sebebiyle) geri gelen 1.2.sınıf ürünleri yiyebiliyoruz.Bu maalesef on yıllardır böyle.Mesela Alara Tarım var.Bu şirketi ziyaret ettiğimde 10-12 gr’lık okka gibi kirazları görünce çok şaşırmıştım.Biz onun yarısını bile göremiyoruz.

 

Türk halkına en düşük kalite ürünlerin verilmesi de ayrıca gündem olmalı..

 

Sebze ve meyve fiyatlarındaki artışın diğer en önemli sebebi Tarım Planlamalarının olmayışıdır.

 

İki,hükümet yurtiçi ihtiyaç analizi yaparak meyve ve sebze ihracatını izinle yapılmasını sağlamalıdır. Öncelik her zaman yurt içi olmalıdır. Ne demiş şair önce Can,sonra Canan..

 

Örneğin bu yıl patates, soğan, domates ,biber, patlıcan gibi ürünlerde iç piyasaya arzda sıkıntı görülüyorsa bu ürünlerde ihracata dur demelidir.

 

Benim dedelerim geçmişte çiftçilikle uğraştılar. Tütün, buğday, arpa, mısır, yulaf ektiler ama hiçbir zaman devlet onlara sen bu sene şunları ekmelisin demedi. Halen de durum her yerde böyle..

 

Tarımda planlama olmazsa ve yeni arz ,üretim noktaları devreye alınmazsa hem ithalat devam eder hem de fiyatlar yukarı gitmeye devam eder.

 

Gelelim marketlerdeki fiyatlara. Bir kere şunu çok net ifade edeyim. Yıllarca Migros, Carrefoursa, Metro gibi ulusal zincirleri ve yerel zincirleri Türkiye genelinde yönettim. Hiçbir market fiyat artışını istemez ve istemiyor. Biz bir üründe fiyat artışını kabul ettirmek için bazen 2-3 ay süre geçerdi. Yeni fiyatları hemen kabul etmezler, direnirler hatta ürün alımını bile tehdit olarak durdururlar ki acaba geri adım atar mıyız diye .

 

Çünkü marketler fiyatlar arttığında adet /litre/ton/kg bazında satışları azalır. Sepet ortalamaları düşer. Bir taraftan da müşterilerini indirim marketleri olan BİM,A101,ŞOK gibi marketlere kaçırırlar. Dolayısıyla onların en son tercihi fiyat arttırmaktır.

 

Bu fiyat artışlarının sorumlusuna gelince elbette ki marketlere her türlü ürünü veren üretici, tedarikçi şirketlerdir.

 

İster yerli olsun isterse uluslararası üreticiler/ithalatçılar olsun tamamı bu kur artışını kendi lehine çevirmeyi çok iyi başardılar.

 

Ağustos ve Eylül’de raf satış fiyatlarını ort.%70 ile %110 arasında arttırdılar.

 

Bu durum perakende de böyle maalesef.Geçen yıl oğluma Ekim ayında Decatlon’dan ( onların kendi üretimi ve markası ) 250 TL iken ctesi fiyatının 500 TL olduğunu üzülerek gördüm.

 

Doğrudur ö dönemde kur 7-7,20’lere gelmişti ancak kur Kasım ayı ile Rahip Branson’ın serbest bırakılması sonrası ve halen 5,20 seviyesindedir.

 

Bunun anlamı Ocak – Aralık döneminde hatta şubat dahil kur artışı %36.Ocak 2018 dolar kuru 3,80 idi.

 

O halde kur sadece 2 ay sonra gerilemeye başladığına göre bu üretici şirketler neden fiyatları halen geri çekmiyorlar ?

 

Yanıtı çok basit , süper kar realizasyonu yapıyorlar.Bu durumdan memnunlar.

 

Anladığım kadarıyla Sn. Cumhurbaşkanımıza da danışmanları hatalı bilgi ve yönlendirme yapıyorlar.

 

Şimdi hükümet ve kamu kurumları marketleri gereksiz yere suçlayacağına ve onlar üzerinde baskı oluşturacağına , bu marketlere mal veren tüm üretici şirketler ile AVM’lerdeki perakende markalarını,şirketlerini basmalı ve hesap sormalıdır.

 

 

Sevgiyle Kalın,

 

Cevat Kabataş

11/02/2019

 





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARA
HABER ARŞİVİ
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HAVA DURUMU
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI